13 Ιαν Κτηματολόγιο: στον αέρα χιλιάδες ιδιωτικά ακίνητα από διπλές διανομές δημοσίου

Νέα μεγάλη τρύπα ανοίγει στο Κτηματολόγιο, καθώς παράλληλα με τον ορυμαγδό των λανθασμένων εγγραφών και των ανοιχτών ιδιοκτησιακών θεμάτων, ενόψει της ολοκλήρωσης της κτηματογράφησης σε όλη τη χώρα, χιλιάδες ιδιοκτησίες βρίσκονται αντιμέτωπες με τις διπλές διανομές ακινήτων που έγιναν στο παρελθόν από το ελληνικό δημόσιο προς ιδιώτες και δήμους. Το αποτέλεσμα είναι αφενός μεν ιδιώτες που διαθέτουν  επί δεκαετίες  τίτλους με τη σφραγίδα του ελληνικού δημοσίου να κινδυνεύουν να χάσουν την περιουσία τους αλλά και σε πολλές περιπτώσεις Δήμοι να κινδυνεύουν να χάσουν εκτάσεις από καταπατητές.

♦ Το ζήτημα των διπλών διανομών ακινήτων από το ελληνικό δημόσιο προς Δήμους και ιδιώτες παραμένει ανεπίλυτο. Η επιλογή να ολοκληρωθεί άρον – άρον η κτηματογράφηση βάζοντας τα προβλήματα κάτω από το χαλί, επιφυλάσσει μεγάλες εκπλήξεις και αλληλεπικαλύψεις μεταξύ ιδιωτών και Δήμων για πολλές χιλιάδες ιδιοκτησίες, ιδίως αγροτικές εκτάσεις σε πολλές περιοχές της χώρας, σε Κρήτη, Δωδεκάνησα και πολλά άλλα νησιά, μεγάλα τμήμα περιοχών της Μακεδονίας Θεσσαλίας, Πελοποννήσου και Δυτικής Ελλάδας αλλά και παραλιακές και αστικές ζώνες της Αττικής.

♦ Ανεπίλυτο παραμένει και το ζήτημα των καταπατήσεων των δημοτικών ακινήτων. Παράλληλα η επιχείρηση εξαγοράς  εξαγοράς καταπατημένων εκτάσεων του δημοσίου από ιδιώτες, που δρομολογήθηκε με το νόμο  5024 του 2023  οδηγήθηκε σε αδιέξοδο. Από τις αναμενόμενες περίπου 90.000 έγιναν μόνον 2000 με 3000 χιλιάδες αιτήσεις και  το υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε παράταση έως 11 Σεπτεμβρίου 2026 των προθεσμιών που έληξαν από τις  30 Σεπτεμβρίου ή 31 Οκτωβρίου του 2025 (ανάλογα με την περιοχή που βρίσκονται οι προς εξαγορά εκτάσεις σε όλη την Ελλάδα) για την υποβολή αιτήσεων. Δείτε εδώ στο ecopress

Άλυτα τα θέματα από τα παλαιά υποθηκοφυλακεία στα ψηφιακά κτηματολογικά γραφεία

Τόσο το ζήτημα των διπλών διανομών ακινήτων από το δημόσιο σε ιδιώτες και δήμους, όσο και το παράπλευρο ζήτημα των καταπατήσεων δημοτικών ακινήτων έρχεται με ένταση  στην επιφάνεια στην Κρήτη από τα Κτηματολόγιο και παρότι η κτηματογράφηση κινείται σε πολύ χαμηλούς ρυθμούς  η Στέλλα Αρχοντάκη Καλογεράκη αντιδήμαρχος πολεοδομίας  του Δήμου Ηρακλείου με δηλώσεις της στον τοπικό Τύπο προειδοποιεί ότι:

-«Το κτηματολόγιο προχωρά με πολύ αργούς ρυθμούς. Ήδη βλέπουμε ότι το 70% των ακινήτων δεν έχει κτηματογραφηθεί, και εκεί θα βρεθούμε προ εκπλήξεως, θα έχουμε επικάλυψη».

Το πρόβλημα των διεκδικήσεων εκτάσεων από δήμους και ιδιώτες που οφείλεται σε διπλή διανομή γης από το Ελληνικό Δημόσιο είναι ένα σύνθετο ιστορικό και νομικό ζήτημα, με ρίζες κυρίως στον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η δημόσια γη τον 20ό αιώνα.

Σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, το Δημόσιο προχώρησε σε παραχωρήσεις, διανομές ή αποδόσεις γης για αγροτική αποκατάσταση, πολεοδομικούς σκοπούς, δημοτικές ανάγκες ή κοινωφελείς χρήσεις. Οι πράξεις αυτές συχνά βασίζονταν σε ελλιπή χαρτογραφικά υπόβαθρα, ασαφή όρια και τοπικές περιγραφές, χωρίς ενιαίο μηχανισμό ελέγχου για το αν μια έκταση είχε ήδη παραχωρηθεί στο παρελθόν.

Το αποτέλεσμα ήταν σε ορισμένες περιπτώσεις η ίδια έκταση να εμφανίζεται σε διαφορετικές διοικητικές πράξεις, άλλοτε ως δημοτική περιουσία και άλλοτε ως ιδιωτική, με τίτλους που φαινομενικά είναι νόμιμοι και από τις δύο πλευρές.

♦ Το πρόβλημα έγινε ορατό σε μεγάλη κλίμακα σε πολλές περιοχές της χώρας αλλά παραμένει ανεπίλυτο τόσο για  τη συστηματική αποτύπωση ιδιοκτησιών, ορίων και δικαιωμάτων σε ενιαία βάση στο Κτηματολόγιο,  όσο και για τους χιλιάδες ιδιοκτήτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με επικαλύψεις, αντιφάσεις και διπλές εγγραφές των ακινήτων τους,  οι οποίες  από τα παλαιά υποθηκοφυλακεία περνάνε τώρα στα ψηφιακά κτηματολογικά γραφεία και οδηγούν σε μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες, αδυναμία αξιοποίησης ακινήτων, καθυστερήσεις σε επενδύσεις και έντονη ανασφάλεια δικαίου για την ακίνητη περιουσία τους, σε πολίτες και τοπική αυτοδιοίκηση.

Αμετάκλητα δεδομέν από την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης για τις περιουσίες ιδιωτών και Δήμων 

«Ο χρόνος είναι εξαιρετικά πιεστικός σε σχέση με το κρίσιμο αυτό θέμα, διότι βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία της κτηματογράφησης που, εφόσον ολοκληρωθεί, θα δημιουργήσει τετελεσμένα και αμετάκλητα δεδομένα. Ο Δήμος από την πλευρά του, θα δηλώσει κανονικά τα ακίνητά του και η πλευρά των πολιτών αντίστοιχα, αλλά χωρίς νομοθετική ρύθμιση που να τους καλύπτει είναι ξεκάθαρο ότι δεν θα μπορέσουν να δικαιωθούν», εξηγεί η αντιδήμαρχος του Δήμου Ηρακλείου Κρήτης.

«Το ζήτημα των καταπατήσεων των δημοτικών ακινήτων είναι ένα πολυδιάστατο κοινωνικό θέμα διαφορετικών ταχυτήτων», σύμφωνα με την κα  Στέλλα Αρχοντάκη Καλογεράκη, η οποία σημειώνει ότι, το πιο σοβαρό πρόβλημα σε ό,τι αφορά τη νομική διαχείρισή του, είναι η περίπτωση των καταπατήσεων που έχουν γίνει στη Ν. Αλικαρνασσό.

Αυτό συμβαίνει γιατί το Υπουργείο Γεωργίας μοίρασε τη δεκαετία του 1950 σε ιδιώτες και δημοτικές υπηρεσίες και οργανισμούς…. κληροτεμάχια που είχε διανείμει το 1932 στην τότε κοινότητα της Νέας Αλικαρνασσού.

-«Αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής είναι σε κάποιες περιπτώσεις οι κάτοχοι των εκτάσεων αυτών να επικαλούνται τίτλους κυριότητας με πωλητή το ελληνικό Δημόσιο το οποίο, όμως, κατά τον χρόνο σύνταξης των σχετικών πωλητηρίων, δεν ήταν κύριος των εκτάσεων που εκποιήθηκαν, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα εκρηκτικό κοινωνικό πρόβλημα για το οποίο ασφαλώς δεν φταίνε οι πολίτες».

Στο πλαίσιο αυτό, η αντιδήμαρχος τονίζει ότι «θα πρέπει να δοθούν λύσεις για τα ακίνητα που παραχώρησε το Ελληνικό Δημόσιο σε υπηρεσίες και οργανισμούς, ενώ δεν του ανήκαν».

Σημειώνεται ότι ζητήματα τέτοιων ιδιοκτησιακών συγκρούσεων εντοπίζονται και σε πολλές άλλες περιοχές  της χώρας, με έντονο ιστορικό αγροτικών διανομών, όπως τμήματα της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, όπου εκτάσεις που είχαν δοθεί σε ακτήμονες ή πρόσφυγες εμφανίζονται αργότερα να έχουν αποδοθεί ή χαρακτηριστεί ως δημοτικές ή δημόσιες.

Αντίστοιχα ζητήματα έχουν προκύψει σε παραλιακές ζώνες της Αττικής και άλλων αστικών περιοχών, όπου παλαιές παραχωρήσεις για κοινόχρηστους σκοπούς συγκρούονται με ιδιωτικούς τίτλους που δημιουργήθηκαν μεταγενέστερα.

Σε νησιωτικές περιοχές, όπως στα Δωδεκάνησα και σε τμήματα της Κρήτης, οι αλλαγές καθεστώτων και η καθυστερημένη ένταξη στο ελληνικό διοικητικό σύστημα επιβάρυναν ακόμη περισσότερο την εικόνα της ιδιοκτησίας.

Πρόταση για νομοθετική ρύθμιση λόγω ολοκλήρωσης της  κτηματογράφησης

Ο Δήμος Ηρακλείου ετοιμάζεται να ζητήσει από  τα συναρμόδια υπουργεία Οικονομικών, Περιβάλλοντος, Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, νομοθετική ρύθμιση για να ξεκαθαριστούν οι γκρίζες ζώνες των καταπατήσεων που μπορεί να πυροδοτήσουν οξύτατα κοινωνικά προβλήματα λόγω της εξέλιξης και ολοκλήρωσης  κτηματογράφησης.

Ειδικότερα, όπως εξηγεί η αντιδήμαρχος Πολεοδομίας, «ο Δήμος από το 2014 προσπαθεί να λύσει το θέμα αυτό με την παραχώρηση τμημάτων των κληροτεμαχίων στους ήδη κατέχοντες, με ορισμένες προϋποθέσεις, όπως ήταν ο παλαιότερος νόμος του ’90 ο οποίος όμως ίσχυσε δυστυχώς για δύο χρόνια. Ο Δήμος δεν μπορεί να πουλήσει, διότι για να συμβεί αυτό πρέπει να ακολουθηθεί η διαδικασία της απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου, που πρέπει να επιβεβαιώσει την αναγκαιότητα της πώλησης και πού θα διατεθεί το τίμημα.

Η συγκεκριμένη περίπτωση των καταπατημένων απαιτεί νομοθετική ρύθμιση που είχε σταματήσει το ’92 και προσπαθήσαμε να την επαναφέρουμε. Θα επανέλθουμε με την ίδια λογική ότι θα πρέπει να παραχωρηθούν στους κατέχοντες με κάποιες προϋποθέσεις, ώστε να πληρωθεί μόνο η γη και με κάποιες δόσεις ενδεχομένως, γιατί θεωρώ ότι πολλοί από αυτούς τους συνδημότες μας που κατέχουν αυτά τα ακίνητα είναι καλόπιστοι.

Τα βρήκαν από τους γονείς από τους παππούδες τους, δεν ήξεραν το ιδιοκτησιακό καθεστώς και θα δημιουργηθεί μεγάλο πρόβλημα στην πρώτη ανάρτηση της κτηματογράφησης. Το κτηματολόγιο προχωρά με πολύ αργούς ρυθμούς. Ήδη βλέπουμε ότι το 70% των ακινήτων δεν έχει κτηματογραφηθεί, και εκεί θα βρεθούμε προ εκπλήξεως, θα έχουμε επικάλυψη».

2025 | ecopress.gr